Diyabet Riski: Kimler Daha Güvende, Kimler Daha Riskte?
Kısa cevap:
❌ Hayır, herkes şeker hastası (diyabet) adayı değildir.
✅ Ancak yaşam tarzına bağlı olarak birçok kişinin riski zaman içinde artabilir.
Aşağıda net ve sade şekilde açıklanmıştır.
Kimler Diyabet Adayı Değildir?
Bazı kişilerde diyabet gelişme riski oldukça düşüktür:
- Sağlıklı kiloda olanlar
- Düzenli fiziksel aktivite yapanlar
- Ailesinde diyabet öyküsü olmayanlar
- Dengeli ve bilinçli beslenenler
- Kan şekeri ve insülin metabolizması normal olanlar
➡️ Bu grupta diyabet gelişme ihtimali çok daha düşüktür.
Kimler Diyabet Adayı Sayılır?
Aşağıdaki faktörler diyabet riskini belirgin şekilde artırır:
1️⃣ Genetik Faktörler
- Anne, baba veya kardeşte diyabet varsa risk 2–3 kat artar.
2️⃣ Yaşam Tarzı
- Fazla kilo (özellikle karın bölgesi yağlanması)
- Hareketsiz yaşam
- Şekerli ve rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenme
- Uyku düzensizliği ve kronik stres
3️⃣ Tıbbi Faktörler
- Prediyabet (sınırda kan şekeri)
- İnsülin direnci
- Yüksek tansiyon
- Kolesterol bozuklukları
- Gebelikte şeker hastalığı geçirmiş olmak
Neden “Herkes Diyabet Adayı” Gibi Algılanıyor?
Modern yaşam tarzı;
📌 hazır gıdalar
📌 hareketsizlik
📌 kilo artışı
nedeniyle toplumda insülin direnci ve prediyabet oldukça yaygındır.
Bu yüzden “herkes aday” gibi bir algı oluşur.
⚠️ Ancak bu tıbbi olarak doğru değildir.
Risk kişiye özeldir.
Diyabetin Erken Belirtileri
Diyabet (özellikle Tip 2) uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.
Yine de dikkat edilmesi gereken erken uyarı işaretleri vardır:
1️⃣ Sık idrara çıkma (özellikle gece)
2️⃣ Aşırı susama
3️⃣ Nedensiz kilo kaybı
4️⃣ Aşırı iştah ve tatlı krizleri
5️⃣ Halsizlik ve yorgunluk
6️⃣ Görmede bulanıklık
7️⃣ Yaraların geç iyileşmesi
8️⃣ El ve ayaklarda karıncalanma / uyuşma
9️⃣ Sık mantar enfeksiyonları
📌 Tip 2 diyabette belirtiler yavaş ve sinsi gelişebilir.
Risk grubundaysanız belirtileri beklemeden kan şekeri ölçtürmek önemlidir.
Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli?
Amaç:
✔️ Kan şekerini dengede tutmak
✔️ Ani yükselmeleri önlemek
✔️ Sağlıklı kiloyu korumak
⚠️ Kişiye özel plan için mutlaka diyetisyene danışılmalıdır.
1️⃣ Glisemik İndeksi Düşük Besinler Tercih Edilmeli
- Tam buğday ekmeği, yulaf, esmer bulgur
- Mercimek, nohut, fasulye
- Yeşil yapraklı sebzeler
- Elma, armut, çilek, portakal
➡️ Daha uzun süre tok tutar, kan şekerini yavaş yükseltir.
2️⃣ Şeker ve Basit Karbonhidratlardan Kaçınılmalı
- Beyaz ekmek, beyaz pirinç, makarna
- Şekerli içecekler, meyve suları
- Tatlılar, hamur işleri
- Paketli atıştırmalıklar
3️⃣ Porsiyon Kontrolü Şart
- Tabak yöntemi:
🥗 %50 sebze
🍗 %25 protein
🌾 %25 tam tahıl - Küçük tabak kullan
- Öğün atlama (özellikle kahvaltı)
4️⃣ Protein Dengeli Tüketilmeli
- Tavuk, hindi, balık
- Yumurta
- Baklagiller
- Az yağlı yoğurt, kefir, peynir
➡️ Protein, şekerin kana geçişini yavaşlatır.
5️⃣ Sağlıklı Yağlar Tercih Edilmeli
- Zeytinyağı
- Avokado
- Ceviz, badem, fındık (ölçülü)
- Omega-3 içeren balıklar
6️⃣ Meyve Yasak Değil, Doğru Yenmeli
❌ “Meyve diyabetliye yasak” yanlıştır.
✔️ Kurallar:
- Meyve tek başına değil, yanında protein/yağ ile
- Suyu değil, kendisi yenmeli
- 1 porsiyon ölçüsüne dikkat edilmeli
⚠️ Üzüm, muz, incir, hurma → porsiyon kontrolü şart
7️⃣ Lif Alımı Artırılmalı
- Sebzeler
- Tam tahıllar
- Yulaf
- Chia ve keten tohumu
- Baklagiller
8️⃣ Su Tüketimi
- Günde 1.5–2 litre (böbrek sorunu yoksa)
9️⃣ Dışarıda Yemek Yerken
- Izgara veya fırın tercih et
- Kızartmadan kaçın
- Pilav–makarna yerine sebze/salata iste
- Gazlı içecek yerine su
Diyabet Hastası İçin Örnek Günlük Menü
Kahvaltı
- 1 haşlanmış yumurta
- 1 dilim tam buğday ekmeği
- Domates, salatalık, yeşillik
- Az yağlı peynir
- Şekersiz çay
Ara Öğün
- 1 elma + 10 badem
Öğle
- Izgara tavuk veya balık
- Bol yeşil salata (zeytinyağlı)
- 3–4 yemek kaşığı bulgur
Ara Öğün
- Yoğurt veya kefir
Akşam
- Zeytinyağlı sebze yemeği
- Baklagil veya küçük porsiyon et
- Salata
- dytmuratturkyilmaz
